Fotonische chips kansrijk voor moderne defensiesystemen

HOOGERHEIDE, 15 juli 2026 – Nederland heeft een wereldtoppositie in geïntegreerde fotonica, maar de toepassingen van deze technologie voor Defensie zijn nog relatief onbekend. Een studie van PhotonDelta en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) laat zien hoe fotonische chips kunnen bijdragen aan moderne defensiesystemen en roept op tot een programmatische en een nog intensievere samenwerking tussen Defensie, bedrijven, overheden en kennisinstellingen.

De publicatie ‘Geïntegreerde Fotonische Chips voor Defensie & Veiligheid’ werd vandaag overhandigd aan staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk tijdens een werkbezoek aan het Hive Aerospace Collective (HIVE) in Hoogerheide. De staatssecretaris maakte hier nader kennis met het (Brabantse) innovatie-ecosysteem, de verschillende voor Defensie relevant waardenketens en enkele toonaangevende bedrijven.

De studie laat zien hoe geïntegreerde fotonica kan bijdragen aan operationele effecten, zoals robuuste communicatie, geavanceerde detectie- en sensorsystemen, hogere rekenkracht met een lager energieverbruik en het vergroten van de operationele autonomie, waaronder het kunnen opereren in GNSS-denied omgevingen waar GPS-signalen niet beschikbaar of verstoord zijn.

Geïntegreerde fotonica als sleuteltechnologie voor moderne defensiesystemen

Geïntegreerde fotonische chips gebruiken licht om informatie te verzenden en te verwerken, maar ook om uiterst nauwkeurig te meten en te detecteren. Volgens de studie versterkt geïntegreerde fotonica vier cruciale capaciteiten in moderne conflicten:

• Navigatie en timing zonder GPS
• Veilige, snelle en storingsvrije communicatie
• Geavanceerde waarneming en detectie
• Weerbaarheid tegen elektronische oorlogsvoering

Fotonische chips maken systemen kleiner, lichter, energiezuiniger en minder storingsgevoelig. Daarmee zijn ze geschikt voor drones, satellieten, voertuigen en draagbare militaire systemen. De technologie bevindt zich in verschillende ontwikkelingsfasen, variërend van bewezen concepten in het lab tot demonstraties in relevante omgevingen en toepassingen die richting commerciële implementatie bewegen.

Nederland heeft een unieke uitgangspositie in geïntegreerde fotonica

Nederland heeft een volledige waardeketen voor geïntegreerde fotonica. Met de nieuwe fotonische chipfabriek in Eindhoven – waarvan in maart 2026 de bouw officieel gestart werd door uitvoerend vicevoorzitter van de Europese Commissie Henna Virkkunen, minister Heleen Herbert van Economische Zaken en Klimaat en minister Dilan Yeşilgöz-Zegerius van Defensie – kan Nederland zijn technologische voorsprong en soevereiniteit verder versterken.

Het rapport stelt dat Nederland, in tegenstelling tot veel andere landen die hun waardeketen nog moeten opbouwen, nu al kan versnellen richting concrete defensietoepassingen.

Defensie als versneller: adoptie is de echte uitdaging

De Defensie Strategie voor Industrie & Innovatie (DSII) vraagt om snellere ontwikkeling en inzet van nieuwe technologie. De Kamer heeft bovendien verzocht om innovatie bij Defensie te richten op domeinen waarin Nederland vooroploopt. Volgens de studie zit de grootste versnelling niet in het lab, maar in adoptie, validatie en opschaling. Drie keuzes zijn bepalend:

1. Van losse projecten naar één programmatische aanpak: Richt een Defensie Fotonica Versnellingsprogramma (2026–2030) in dat prioritaire toepassingen bundelt. Zo kunnen innovaties sneller van demonstratie naar implementatie.
2. Maak adoptie het centrale thema van innovatie: Betrek eindgebruikers vroeg en werk met gefaseerde contractering. Zo kan Defensie optreden als launching customer en opschaling versnellen.
3. Investeer gericht in de ‘defensie-last mile’: De grootste versnelling zit in militaire kwalificatie, security-by-design, NAVO-standaardisatie en systeemintegratie: voorwaarden om civiele innovaties inzetbaar te maken.

Met deze keuzes kan binnen deze kabinetsperiode tastbare capaciteitsversterking worden gerealiseerd. Daarnaast kan fotonica bijdragen aan het toekomstig verdienvermogen van Nederland en het verkleinen van strategische onafhankelijkheden.

Inbedding in bestaande uitvoeringskracht

Nederland beschikt al over sterke uitvoeringskracht in defensie-innovatie, via onder meer BITS (Brainport Innovation & Technology for Security), ODIN (Orchestrating Defence Innovation), SecFund, het PhotonDelta groeifonds programma en de inzet van de regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s). De opgave is niet om een nieuw ecosysteem te bouwen, maar om bestaande capaciteit programmatisch te verbinden en gericht te mobiliseren. Met duidelijke prioritering en mandaat kan geïntegreerde fotonica zo uitgroeien tot een concrete, schaalbare casus voor versnelling.

“De studie van PhotonDelta en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij draagt bij aan het ontwikkelen van een nog betere samenwerking tussen Defensie, bedrijven, overheden en kennisinstellingen. Dat is onmisbaar voor versterking van de Nederlandse krijgsmacht. De oorlog in Oekraïne heeft mij weer laten zien hoe belangrijk innovatie is voor de Nederlandse defensie-industrie. De focus op samenwerking met innovatieve bedrijven hebben we ook beschreven in de Defensienota en deze studie is daar een geweldig voorbeeld van.”, Derk Boswijk, staatssecretaris van Defensie.

“Geïntegreerde fotonica is een sleuteltechnologie waarin Nederland nu al excelleert. Voor BOM is de meerwaarde helder: geïntegreerde fotonica versterkt onze onafhankelijkheid én versnelt de innovatie die Defensie nodig heeft. Door bedrijven in de keten te ondersteunen en concrete toepassingsprojecten te helpen opschalen, brengen we deeptech sneller van lab naar operationele inzet. Daarmee vergroten we zowel de veiligheid van Nederland als het toekomstig verdienvermogen van onze hightechindustrie”, Brigit van Dijk – van de Reijt, ceo van BOM.

“Nederland beschikt over een van de meest unieke en complete ecosystemen ter wereld voor geïntegreerde fotonica, van fundamenteel onderzoek tot productie en systeemintegratie. In een tijd waarin Europa fors investeert in defensie en technologische soevereiniteit, biedt dat een unieke kans. Door als Defensie gericht mee te investeren in de ontwikkeling en toepassing van fotonische chiptechnologie kan Nederland deze voorsprong verzilveren en deze technologie versneld naar nieuwe defensie-applicatiegebieden brengen.” Eelko Brinkhoff, CEO PhotonDelta

Meer weten?

Lees hier het volledige rapport: ‘Geïntegreerde Fotonische Chips voor Defensie & Veiligheid’